”Dijsselbloem” ook nodig in de Thuiszorg?

“Gemeenten houden miljoenen over” en: “Thuiszorg terug naar duurdere hulp”.
Zomaar twee berichten in de krant de afgelopen week. Een vergelijking van het Onderwijs en de Thuiszorg dringt zich op. Beide werkvelden hebben de laatste twintig jaar te maken gehad met een intensieve overheidsbemoeienis. De medewerkers, die tenslotte geacht worden het meeste verstand van zaken te hebben, zijn niet of nauwelijks gehoord. Met als resultaat dat het een chaos geworden is. En dat er veel geld onnuttig besteed is. Het onderwijsveld is echter verder dan de thuiszorg. In het onderwijs heeft de commissie Dijsselbloem een vernietigende evaluatie gemaakt van de afgelopen twintig jaar. In de thuiszorg is het nog niet zover. Is “Dijsselbloem” ook nodig in de thuiszorg?


Iedereen in de thuiszorg ziet het aankomen en toch gebeurt het.
Tweehonderd miljoen hele euro’s, die besteed zouden moeten zijn aan de thuiszorg, hebben de gemeenten in de knip gehouden. Eénvijfde, dus 20% van het beschikbare budget. Dat lijkt zuinig, en dat is het dan ook. Maar ten koste van wat wordt deze “bezuiniging” gerealiseerd?
Ten koste van:
· een hoop onrust onder klanten en medewerkers in de thuiszorg;
· de kwaliteit van de verleende zorg;
· wat er de afgelopen jaren, met bloed, zweet en tranen, is opgebouwd in de thuiszorg.

De thuiszorg lijkt voorlopig nog even het kind van de rekening te blijven. In het recente verleden kreeg de Thuiszorg een slechte naam door wachtlijsten veroorzaakt door onvoldoende budget. Toen er voldoende budget beschikbaar was gesteld door de overheid om de wachtlijsten in de Thuiszorg weg te werken, konden de Regionale Indicatieorganen (RIO‘s) de aanvragen niet aan en ontstonden opnieuw wachtlijsten voor thuiszorg. Dat was weer niet bevorderlijk voor het imago.

Een dik jaar “Wet Maatschappelijke Ondersteuning” (WMO).
Begin 2007 is de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van huishoudelijke zorg ondergebracht in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. De gemeenten voeren deze wet uit. Ze hebben zogeheten WMO-loketten ingericht en de indicatiestelling voor de huishoudelijke zorg overgenomen van het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg).
(Her)Indicaties worden vaak telefonisch uitgevoerd en steeds vaker wordt lichte HHV 1 (= de lichtste en goedkoopste huishoudelijke zorg) geïndiceerd in plaats van de wat duurdere HHV 2 (= huishoudelijke zorg waar iets hoger gekwalificeerde medewerkers voor ingezet worden).
De medewerker die soms al jaren bij deze cliënt de zorg heeft uitgevoerd is dus te duur en wordt vervangen door een goedkopere kracht.

Marktwerking.
Door de van overheidswege ingevoerde marktwerking in de thuiszorg hebben thuiszorgorganisaties, bang voor markt- en werkgelegenheidsverlies, soms onder de kostprijs en tegen afbraakprijzen meegedaan aan de aanbestedingen bij de gemeenten. Geld om de duurdere zorg in te zetten als er goedkopere hulp is geïndiceerd is er dan niet. Tengevolge hiervan zijn landelijk ruim 500 uitvoerende medewerkers ontslagen. Honderden anderen zijn onder druk alpha- hulp geworden. Bij alpha-hulp is de thuiszorgorganisaties bemiddelaar en de klant vervult de werkgeversrol. Scholing, begeleiding en arbeidsvoorwaarden volgens de CAO zijn er voor de alpha-hulp niet bij.

Jet
Jet Bussemaker, de huidige staatsecretaris voor Volksgezondheid wil een wetswijziging invoeren om de overspannen thuiszorgmarkt te kalmeren. En nu heeft de cliënt weer recht op duurdere zorg oftewel, als men dat wil, recht op de vaste medewerker die bij de Thuiszorg in dienst is (en niet de goedkopere alpha-hulp).

Is het nog leuk?
Ik heb mij, als interimmanager in onder andere de thuiszorgsector, het afgelopen jaar regelmatig afgevraagd: “wil ik nog wel in deze sector werken?”
Een sector:
· waar de zorg steeds verder wordt uitgekleed;
· waarin mensen, mede ingegeven door overheidsbeleid, worden ontslagen en onder dwang alpha-hulp worden zonder enige rechtspositieregeling;
· waar steeds grotere organisaties ontstaan door fusies om maar zo goedkoop mogelijk te kunnen werken.

Marktwerking in de zorg is goed. Dat houdt iedereen scherp! De zorg moet zo efficiënt en effectief mogelijk georganiseerd worden en alle thuiszorgorganisaties hebben het afgelopen jaar opnieuw het mes er ingezet.
Het is in ieder geval goed nieuws dat we weer terug gaan naar de duurdere hulp. Jammer vind ik dat er altijd opnieuw eerst weer een hoop onrust voor nodig is om zover te komen.
Ik blijf de Thuiszorg een warm hard toedragen. Ik werk graag in deze sector. Ik hoop ook dat “Dijsselbloem” niet nodig zal zijn voor de thuiszorg, omdat de regering sneller gaat leren dan de afgelopen jaren gebleken is.

(Met dank aan Engbert voor de waardevolle aanvullingen)